1. Uluslararas─▒ S├╝r├╝c├╝ Belgesi
  2.  / 
  3. Blog
  4.  / 
  5. Libya Hakk─▒nda 10 ─░lgin├ž Ger├žek
Libya Hakkında 10 İlginç Gerçek

Libya Hakk─▒nda 10 ─░lgin├ž Ger├žek

Libya hakk─▒nda k─▒sa ger├žekler:

  • N├╝fus: Yakla┼č─▒k 7 milyon ki┼či.
  • Ba┼čkent: Trablus.
  • En B├╝y├╝k ┼×ehir: Trablus.
  • Resmi Dil: Arap├ža.
  • Di─čer Diller: Berberi dilleri, ─░talyanca ve ─░ngilizce de konu┼čulmaktad─▒r.
  • Para birimi: Libya Dinar─▒ (LYD).
  • H├╝k├╝met: Ge├žici birlik h├╝k├╝meti (devam eden ├žat─▒┼čmalar ve siyasi istikrars─▒zl─▒k nedeniyle de─či┼čebilir).
  • Ba┼čl─▒ca Din: ─░slam, a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak S├╝nni.
  • Co─črafyas─▒: Kuzey AfrikaÔÇÖda yer alan, kuzeyde Akdeniz, do─čuda M─▒s─▒r, g├╝neydo─čuda Sudan, g├╝neyde ├çad ve Nijer, bat─▒da Cezayir ve Tunus ile kom┼čudur.

Ger├žek 1: LibyaÔÇÖn─▒n %90ÔÇÖ─▒ ├ž├Âld├╝r

Libya a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak ├ž├Âlden olu┼čuyor ve topraklar─▒n─▒n yakla┼č─▒k %90ÔÇÖ─▒ geni┼č Sahra ├ç├Âl├╝ taraf─▒ndan kaplan─▒yor. Bu geni┼č kurak manzara, kum tepeleri, kayal─▒k platolar─▒ ve seyrek bitki ├Ârt├╝s├╝yle karakterize edilen ├╝lkeye hakimdir.

B├╝y├╝k SahraÔÇÖn─▒n bir par├žas─▒ olan Libya ├ç├Âl├╝, D├╝nya ├╝zerindeki en ya┼čanmaz b├Âlgelerden baz─▒lar─▒n─▒ i├žermektedir. ├çarp─▒c─▒ kumul alanlar─▒yla Ubari Kum Denizi ve antik kaya sanat─▒yla tan─▒nan Acacus Da─člar─▒ gibi dramatik jeolojik olu┼čumlara sahiptir. ├ç├Âl├╝n a┼č─▒r─▒ ko┼čullar─▒ (g├╝nd├╝zleri yo─čun s─▒cakl─▒k, so─čuk geceler ve az ya─č─▒┼č) ya┼čam i├žin zorlu bir ortam yarat─▒yor.

Ben, Luca Galuzzi, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons arac─▒l─▒─č─▒yla

Ger├žek 2: Libya, AfrikaÔÇÖdaki herhangi bir ├╝lke aras─▒nda en b├╝y├╝k petrol ve gaz rezervlerinden birine sahiptir

Libya, AfrikaÔÇÖn─▒n en b├╝y├╝k petrol ve gaz rezervlerinden baz─▒lar─▒na sahip olup, ├╝lke ekonomisinde ve k├╝resel enerji pazar─▒ndaki konumunda kritik bir rol oynamaktad─▒r. LibyaÔÇÖn─▒n petrol ve gaz rezervleriyle ilgili baz─▒ ├Ânemli noktalar:

  1. Petrol Rezervleri: Libya, yakla┼č─▒k 48,4 milyar varil oldu─ču tahmin edilen kan─▒tlanm─▒┼č petrol rezervlerine sahiptir ve bu da onu AfrikaÔÇÖdaki en b├╝y├╝k petrol rezervi sahibi ve d├╝nya ├žap─▒nda ilk on aras─▒nda yer almaktad─▒r. Bu rezervler esas olarak ├╝lke ├╝retiminin ├žo─čunlu─čunu olu┼čturan Sirte Havzas─▒ÔÇÖnda yo─čunla┼č─▒yor.
  2. Do─čal Gaz Rezervleri: Libya, ├Ânemli petrol rezervlerine ek olarak, yakla┼č─▒k 54,6 trilyon fit k├╝p oldu─ču tahmin edilen ├Ânemli do─čal gaz rezervlerine de sahiptir. Bu rezervler ├žo─čunlukla ├╝lkenin bat─▒ ve do─ču kesimlerinde bulunmakta olup, Wafa ve Bahr Essalam sahalar─▒ da dahil olmak ├╝zere ├Ânemli ├╝retim alanlar─▒ bulunmaktad─▒r.
  3. ├ťretim ve ─░hracat: LibyaÔÇÖn─▒n petrol ve gaz sekt├Âr├╝, ekonomisinin temel ta┼č─▒d─▒r ve GSY─░HÔÇÖn─▒n ve h├╝k├╝met gelirlerinin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝n├╝ olu┼čturur. ├ťlke, petrol ve do─čalgaz─▒n─▒n ├žo─čunu ba┼čta Avrupa pazarlar─▒na ihra├ž ediyor. ├ľnemli ihracat terminalleri aras─▒nda Es Sider, Ras Lanuf ve Zawiya limanlar─▒ bulunmaktad─▒r.

Ger├žek 3: LibyaÔÇÖda ├žok iddial─▒ bir su projesi vard─▒

LibyaÔÇÖn─▒n B├╝y├╝k ─░nsan Yap─▒m─▒ Nehir (GMMR) projesi tarihteki en iddial─▒ su m├╝hendisli─či ba┼čar─▒lar─▒ndan biri olarak duruyor. Bu muazzam ├žaba, Sahra ├ç├Âl├╝ÔÇÖn├╝n derinliklerinde bulunan Nubian Kumta┼č─▒ Akifer Sisteminden b├╝y├╝k miktarda yeralt─▒ suyu ├ž─▒kararak ├╝lkenin ┼čiddetli su k─▒tl─▒─č─▒yla m├╝cadele etmeyi ama├žl─▒yordu. Projenin amac─▒, bu de─čerli kayna─č─▒, 4.000 kilometreyi a┼čan geni┼č bir boru hatt─▒ a─č─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla LibyaÔÇÖn─▒n Trablus, Bingazi ve Sirte gibi kalabal─▒k k─▒y─▒ kentlerine ta┼č─▒makt─▒.

1980ÔÇÖlerde ba┼člat─▒lan GMMR projesi ├že┼čitli a┼čamalarda y├╝r├╝t├╝ld├╝ ve ilk a┼čamas─▒ 1991ÔÇÖde tamamland─▒. Sistem, daha ├Ânce ├žorak olan ├ž├Âl alanlar─▒nda tar─▒msal kalk─▒nmay─▒ m├╝mk├╝n k─▒larak ve ┼čehirler i├žin g├╝venilir bir su kayna─č─▒ sa─člayarak ├╝lkenin su kayna─č─▒n─▒ ├Ânemli ├Âl├ž├╝de d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝. merkezler. Bu, milyonlarca Libyal─▒n─▒n ya┼čam standartlar─▒n─▒ ├Ânemli ├Âl├ž├╝de iyile┼čtirerek projenin derin ekonomik ve sosyal etkisini ortaya koydu.

DAVID HOLT, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons arac─▒l─▒─č─▒yla

Ger├žek 4: Muammer KaddafiÔÇÖnin Libya lideri protestocular taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝ld├╝

LibyaÔÇÖn─▒n uzun s├╝redir lideri olan Muammer Kaddafi, 20 Ekim 2011ÔÇÖde Libya ─░├ž Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda isyanc─▒ g├╝├žler taraf─▒ndan ├Âld├╝r├╝ld├╝. Kaddafi, 1969ÔÇÖda bir darbeyle iktidara geldi─činden bu yana otoriter bir rejim kurarak LibyaÔÇÖy─▒ k─▒rk y─▒l─▒ a┼čk─▒n bir s├╝re y├Ânetmi┼čti. Siyasi ya┼čam, medya ve ekonomi ├╝zerinde s─▒k─▒ kontrol ile karakterize edilir.

2011 y─▒l─▒nda Ortado─ču ve Kuzey AfrikaÔÇÖy─▒ kas─▒p kavuran Arap Bahar─▒ ayaklanmalar─▒ndan esinlenerek LibyaÔÇÖda Kaddafi y├Ânetimine kar┼č─▒ protestolar patlak verdi. Durum h─▒zla KaddafiÔÇÖye sad─▒k g├╝├žler ile isyanc─▒ gruplar aras─▒nda tam ├Âl├žekli bir i├ž sava┼ča d├Ân├╝┼čt├╝. NATO, Birle┼čmi┼č MilletlerÔÇÖin sivilleri koruma yetkisi kapsam─▒nda KaddafiÔÇÖnin askeri varl─▒klar─▒na hava sald─▒r─▒lar─▒ d├╝zenleyerek ├žat─▒┼čmaya m├╝dahale etti.

Aylar s├╝ren yo─čun ├žat─▒┼čmalar─▒n ard─▒ndan, KaddafiÔÇÖnin ba┼čkent TrablusÔÇÖtaki kalesi A─čustos 2011ÔÇÖde isyanc─▒lar─▒n eline ge├žti. Kaddafi, isyanc─▒ g├╝├žlere direnmeye devam etti─či memleketi SirteÔÇÖye ka├žt─▒. 20 Ekim 2011ÔÇÖde Kaddafi, SirteÔÇÖden ka├žmaya ├žal─▒┼č─▒rken Ulusal Ge├ži┼č KonseyiÔÇÖne (NTC) ba─čl─▒ sava┼č├ž─▒lar taraf─▒ndan yakaland─▒. Daha sonra tart─▒┼čmal─▒ ko┼čullar alt─▒nda ├Âld├╝r├╝lerek 42 y─▒ll─▒k h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒n─▒n sonu oldu.

Ger├žek 5: Libya topraklar─▒ eski imparatorluklar─▒n par├žas─▒yd─▒

Antik ├ža─čda Libya, geli┼čimini ve miras─▒n─▒ ┼čekillendiren ├že┼čitli g├╝├žl├╝ medeniyetlerden etkilenmi┼č ve kontrol edilmi┼čtir.

M├ľ 7. y├╝zy─▒lda Fenikeliler Libya k─▒y─▒lar─▒nda yerle┼čimler kurdular; bunlar─▒n en dikkate de─čer olan─▒ ┼čimdiki TunusÔÇÖta yer alan KartacaÔÇÖd─▒r. Bu yerle┼čim yerleri daha sonra m├╝thi┼č donanmas─▒ ve AkdenizÔÇÖdeki ticari g├╝c├╝yle tan─▒nan Kartaca ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun bir par├žas─▒ oldu. G├╝n├╝m├╝z LibyaÔÇÖs─▒nda bulunan Leptis Magna ┼čehri, Kartaca y├Ânetimi alt─▒nda ├Ânemli bir ticaret ve k├╝lt├╝r merkezi haline geldi.

M├ľ 146ÔÇÖda KartacaÔÇÖn─▒n yok edilmesiyle sonu├žlanan P├Ân Sava┼člar─▒ÔÇÖn─▒n ard─▒ndan Libya topraklar─▒ Roma kontrol├╝ alt─▒na girdi. Romal─▒lar b├Âlgeyi, ├Âzellikle de Leptis Magna, Sabratha ve Oea (g├╝n├╝m├╝z TrablusÔÇÖu) ┼čehirlerini ├Ânemli ├Âl├ž├╝de geli┼čtirdiler. Bu ┼čehirler Roma egemenli─či alt─▒nda geli┼čti ve ├Ânemli ticaret, k├╝lt├╝r ve y├Ânetim merkezleri haline geldi. ├ľzellikle Leptis Magna, b├╝y├╝k bir amfitiyatro, bazilika ve Roma mimarisi ve m├╝hendislik becerisini sergileyen zafer tak─▒ gibi etkileyici kal─▒nt─▒lar─▒yla ├╝nl├╝d├╝r.

Roma ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun y─▒k─▒lmas─▒ndan sonra b├Âlge Bizans ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun etkisi alt─▒na girmi┼čtir. Bizans d├Âneminde bir├žok Roma yap─▒s─▒ korunmu┼č ve yeniden tasarlanm─▒┼č, yeni H─▒ristiyan kiliseleri ve surlar─▒ in┼ča edilmi┼čtir. Bizansl─▒lar, MS 7. y├╝zy─▒ldaki Arap ─░slam yay─▒lmas─▒na kadar LibyaÔÇÖy─▒ kontrol ediyorlard─▒; bu yay─▒lma b├Âlgeye ├Ânemli k├╝lt├╝rel ve dini de─či┼čiklikler getirdi.

Ben, Luca Galuzzi, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons arac─▒l─▒─č─▒yla

Ger├žek 6: Libya g─▒da ithalat─▒na ba─č─▒ml─▒d─▒r

Libya, b├╝y├╝k ├Âl├žekli tar─▒m─▒ zorla┼čt─▒ran kurak iklimi ve ├ž├Âl arazisi nedeniyle b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de g─▒da ithalat─▒na ba─č─▒ml─▒. ├ťlkenin yakla┼č─▒k %90ÔÇÖ─▒ Sahra ├ç├Âl├╝ÔÇÖyle kapl─▒ oldu─čundan ekilebilir arazi ├žok azd─▒r ve B├╝y├╝k ─░nsan Yap─▒m─▒ Nehir projesi gibi ├žabalara ra─čmen su k─▒tl─▒─č─▒ ├Ânemli bir sorun olmaya devam etmektedir.

Tarihsel olarak petrol ihracat─▒na ba─č─▒ml─▒ olan ├╝lke ekonomisi, tar─▒ma yetersiz yat─▒r─▒m yap─▒lmas─▒na yol a├žt─▒. 2011 y─▒l─▒nda Muammer KaddafiÔÇÖnin devrilmesinden bu yana ya┼čanan siyasi istikrars─▒zl─▒k, tar─▒msal ├╝retimi ve tedarik zincirlerini daha da sekteye u─čratt─▒. H─▒zl─▒ kentle┼čme ve n├╝fus art─▒┼č─▒ g─▒da talebini art─▒rarak yerli ├╝retim ile t├╝ketim aras─▒ndaki a├ž─▒─č─▒ geni┼čletti.

Ger├žek 7: LibyaÔÇÖda 5 UNESCO D├╝nya Miras─▒ alan─▒ bulunmaktad─▒r

Bu alanlar ├že┼čitli d├Ânemlere ve uygarl─▒klara yay─▒larak LibyaÔÇÖn─▒n antik ve orta ├ža─č d├╝nyas─▒ndaki ├Ânemini ortaya koyuyor.

  1. Cyrene Arkeolojik Alan─▒: M├ľ 7. y├╝zy─▒lda Yunan yerle┼čimciler taraf─▒ndan kurulan Cyrene, Helen d├╝nyas─▒n─▒n ba┼čl─▒ca ┼čehirlerinden biri oldu. Modern Shahhat kasabas─▒n─▒n yak─▒n─▒nda yer alan bu alanda, ┼čehrin ihti┼čam─▒n─▒ ve bir ├Â─črenme ve k├╝lt├╝r merkezi olarak rol├╝n├╝ g├Âsteren tap─▒naklar, bir nekropol ve iyi korunmu┼č bir tiyatro gibi etkileyici kal─▒nt─▒lar bulunmaktad─▒r.
  2. Leptis Magna Arkeolojik Alan─▒: AkdenizÔÇÖin en g├Ârkemli Roma ┼čehirlerinden biri olan Leptis Magna, iyi korunmu┼č kal─▒nt─▒lar─▒yla ├╝nl├╝d├╝r. Modern Al Khums kentinin yak─▒n─▒nda yer alan site, muhte┼čem bir amfitiyatro, bir bazilika ve Septimius Severus KemeriÔÇÖni i├žeriyor ve ┼čehrin Roma ─░mparatorlu─ču d├Âneminde ├Ânemli bir ticaret ve idari merkez olarak ├Ânemini vurguluyor.
  3. Sabratha Arkeolojik Alan─▒: TrablusÔÇÖun bat─▒s─▒nda yer alan bir di─čer ├Ânemli Roma alan─▒ olan Sabratha, AkdenizÔÇÖe bakan muhte┼čem kal─▒nt─▒lara sahiptir. ┼×ehir, geli┼čen bir Roma ┼čehri olmadan ├Ânce ├Ânemli bir Fenike ticaret merkeziydi. ├ľnemli noktalar aras─▒nda tiyatro, ├že┼čitli tap─▒naklar ve g├╝zel mozaikler yer almaktad─▒r.
  4. Tadrart Acacus Kaya Sanat─▒ Alanlar─▒: Sahra ├ç├Âl├╝ÔÇÖndeki Acacus Da─člar─▒ÔÇÖnda yer alan bu alanlar, M.├ľ. 12.000ÔÇÖden kalma binlerce kaya oyma ve resim i├žermektedir. Sanat eseri, hayvanlar, insan faaliyetleri ve t├Âren uygulamalar─▒ dahil olmak ├╝zere ├že┼čitli sahneleri tasvir ederek b├Âlgenin tarih ├Âncesi k├╝lt├╝rlerine dair paha bi├žilmez bilgiler sa─čl─▒yor.
  5. Ghadam├ĘsÔÇÖin Eski Kenti: ├ço─čunlukla ÔÇť├ç├Âl├╝n ─░ncisiÔÇŁ olarak an─▒lan Ghadam├Ęs, LibyaÔÇÖn─▒n kuzeybat─▒ kesiminde yer alan antik bir vaha kentidir. Eski ┼čehir, a┼č─▒r─▒ ├ž├Âl iklimiyle m├╝cadele etmek i├žin tasarlanm─▒┼č kapal─▒ ge├žitler ve ├žok katl─▒ evlerle geleneksel kerpi├ž mimariye sahiptir. Ghadam├Ęs, geleneksel Sahra ├Âncesi yerle┼čimin en iyi korunmu┼č ├Ârneklerinden biridir.
Ben, Luca Galuzzi, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons arac─▒l─▒─č─▒yla

Not: ├ťlkeyi ziyaret etmeye karar verirseniz g├╝venli─če dikkat edin. Ayr─▒ca LibyaÔÇÖda ara├ž kullanmak i├žin Uluslararas─▒ S├╝r├╝c├╝ Belgesine ihtiyac─▒n─▒z olup olmad─▒─č─▒n─▒ da kontrol edin.

Ger├žek 8: Bir zamanlar LibyaÔÇÖda bir kral vard─▒

Libya, 1951ÔÇÖden 1969ÔÇÖa kadar Kral I. ─░dris taraf─▒ndan y├Ânetildi. Kendisi, LibyaÔÇÖn─▒n ─░talyan s├Âm├╝rge y├Ânetiminden ba─č─▒ms─▒zla┼čmas─▒nda ve ard─▒ndan Libya Krall─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n kurulmas─▒nda etkili oldu. Kral ─░dris I, Kuzey AfrikaÔÇÖn─▒n ├Ânde gelen ─░slami siyasi-dini tarikat─▒ olan Senussi hanedan─▒na mensuptu.

1969ÔÇÖda, o zamanlar gen├ž bir subay olan Muammer Kaddafi liderli─čindeki bir darbe, Kral I. ─░drisÔÇÖin rejimini devirdi. Bu, LibyaÔÇÖdaki monar┼činin sonunu i┼čaret ediyordu.

Ger├žek 9: LibyaÔÇÖn─▒n ├ž├Âl b├Âlgesinde eski bir yanarda─č var

LibyaÔÇÖn─▒n ├ž├Âl b├Âlgesinde Waw an Namus olarak bilinen eski bir volkanik alan bulunmaktad─▒r. Bu e┼čsiz jeolojik olu┼čum, ├╝lkenin g├╝neydo─ču kesiminde, Libya ├ç├Âl├╝ÔÇÖnde (daha b├╝y├╝k Sahra ├ç├Âl├╝ÔÇÖn├╝n bir par├žas─▒) yer almaktad─▒r. Waw an Namus, siyah bazaltik lav ak─▒nt─▒lar─▒ ve volkanik konilerle ├ževrili volkanik bir kaldera da dahil olmak ├╝zere volkanik ├Âzellikleriyle dikkat ├žekicidir.

Waw an NamusÔÇÖun en ├Ânemli par├žas─▒, Umm al-Maa olarak bilinen bir tuzlu su g├Âl├╝n├╝ i├žeren kalderad─▒r. Bu g├Âl├╝n ad─▒ Arap├žaÔÇÖda ÔÇťSuyun Anas─▒ÔÇŁ anlam─▒na geliyor ve ├ževredeki kurak ├ž├Âl manzaras─▒yla tam bir tezat olu┼čturuyor. KalderaÔÇÖn─▒n milyonlarca y─▒l ├Ânce volkanik aktivite sonucu olu┼čtu─čuna inan─▒l─▒yor, ancak patlamalar─▒n─▒n kesin zamanlamas─▒ ve sonraki evrimi hala jeolojik ├žal─▒┼čmalar─▒n konusu.

Ger├žek 10: Libya h├ól├ó gezginler i├žin g├╝venli bir yer de─čil

Libya, devam eden siyasi istikrars─▒zl─▒k, milisler aras─▒ndaki silahl─▒ ├žat─▒┼čmalar ve a┼č─▒r─▒l─▒k├ž─▒ gruplar─▒n varl─▒─č─▒ nedeniyle gezginler i├žin olduk├ža g├╝vensiz olmaya devam ediyor. Adam ka├ž─▒rma, ter├Ârizm ve rastgele ┼čiddet ├Ânemli risklerdir. Sivil huzursuzluk, protestolar ve g├Âsteriler h─▒zla t─▒rmanabilir. Altyap─▒ ciddi ┼čekilde etkilenerek temel hizmetleri etkiliyor. ├ço─ču h├╝k├╝met, bu ciddi g├╝venlik endi┼čeleri nedeniyle LibyaÔÇÖya seyahat edilmemesini tavsiye ediyor. Gezginler b├╝y├╝k tehlikelerle kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒r ve tarihi veya k├╝lt├╝rel mekanlar─▒ ziyaret etmek pratik de─čildir ve risklidir.

Please type your email in the field below and click "Subscribe"
Subscribe and get full instructions about the obtaining and using of International Driving License, as well as advice for drivers abroad